Gevel laten zandstralen of luchtgommen

Wat is gevel zandstralen?

Bij zandstralen spuit een vakman een straalmiddel onder hoge druk tegen de gevel. De korrels schuren het vuil of de verflaag van de steen. De naam is gebleven, maar met gewoon zand wordt niet meer gestraald. Vandaag gebruikt de vakman grit, olivijn, glasparels, korund of andere korrels zonder kwarts. Daarover lees je hieronder meer bij de regels.

Zandstralen is een krachtige techniek. Het werkt snel en haalt ook dikke lagen weg. De keerzijde: de korrels schuren altijd een dun laagje van de steen en de voegen mee. Daardoor wordt het oppervlak ruwer en neemt het meer water op. Zandstralen past dus alleen bij harde baksteen in goede staat.

Wat is luchtgommen?

Luchtgommen is een zachtere straaltechniek. De vakman blaast fijne korrels onder lage druk en in een draaiende beweging tegen de gevel. De korrels wrijven het vuil eraf in plaats van het weg te schieten. Daardoor blijft het oppervlak van de steen gaaf. Luchtgommen werkt trager en vraagt meer handwerk dan zandstralen.

Er zijn nog andere varianten:

• Nevelstralen of natstralen. Een straalmiddel gemengd met water onder lage druk. Minder stof, milder dan droog stralen.
• Hogedruk met water. Zonder straalmiddel, voor licht vuil.
• Stoomreiniging en chemisch reinigen. Voor groene aanslag, mos en atmosferisch vuil. Meer info vind je bij gevelreiniging.

Wat kan je laten stralen?

Stralen is niet alleen voor gevels. Met dezelfde technieken laat je ook andere oppervlakken reinigen:

• Binnenmuren in baksteen. Oude verf of pleisterresten verdwijnen en de baksteen komt weer in zicht.
• Natuursteen. Dorpels, trappen en sierlijsten, met een milde techniek zoals luchtgommen.
• Houten balken en trappen. Luchtgommen haalt verf en vernis weg zonder het hout te beschadigen.
• Metaal. Roest en oude lagen op een poort of hekwerk.

Binnen wordt alles grondig afgedekt, want het straalmiddel verspreidt zich overal. Reken op stof en lawaai tijdens de werken.

Zandstralen of luchtgommen: wat past bij jouw gevel?

• Harde baksteen met verf of graffiti. Zandstralen kan, als de voegen in goede staat zijn.
• Zachte baksteen, natuursteen of sierlijsten. Kies voor luchtgommen of nevelstralen. Zandstralen zou de steen en de details beschadigen.
• Oude gevel met zwakke voegen. Eerst de voegen herstellen, daarna een milde techniek.
• Atmosferisch vuil en groene aanslag. Stralen is dan meestal niet nodig. Stoom of een reinigingsmiddel volstaat.

Ons advies: kies altijd de mildste techniek die het vuil of de verf weghaalt. Laat de vakman eerst een proefvlak stralen op een minder zichtbare plek. Zo zie je vooraf het resultaat en of de steen het verdraagt. Een te agressieve techniek maakt de gevel wel schoon, maar korter mooi.

Welke regels gelden?

Verbod op straalmiddel met kwarts. In België mag je niet stralen met zand of andere korrels die meer dan 1 procent vrij kristallijn siliciumdioxide bevatten. Dat is kwarts. Droog zandstralen met zulke korrels is volledig verboden. Buiten mag nat stralen met water alleen als een minder gevaarlijke methode technisch onmogelijk is. Inadembaar kwartsstof is kankerverwekkend. Vraag dus altijd welk straalmiddel de vakman gebruikt.

Omgevingsvergunning in Vlaanderen. Werken aan gevels zonder dat het bouwvolume of de energieprestatie verandert, zijn sinds 1 maart 2026 vrijgesteld van vergunning, aan alle gevels. Die vrijstelling geldt niet voor een gebouw in de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed of in werelderfgoed. Is je woning beschermd erfgoed, dan heb je een toelating van Onroerend Erfgoed nodig. Vraag het bij twijfel na bij je gemeente.

Wallonië. Zandstralen dat het architecturale uitzicht van een gebouw wijzigt, vraagt een vergunning met beperkte impact. Een architect is dan niet verplicht.

Wat bepaalt de kostprijs?

Voor zandstralen en luchtgommen zijn geen vaste prijzen te geven. Het verschil tussen offertes komt vooral door:

• de oppervlakte van de gevel;
• de techniek: zandstralen, luchtgommen of nevelstralen;
• wat er weg moet: vuil, één verflaag of meerdere lagen;
• de bereikbaarheid: stelling of hoogwerker nodig, of niet;
• het afdekken van ramen, deuren en tuin;
• herstel van voegen en stenen na het stralen;
• het opvangen en afvoeren van straalmiddel en afval.

Zo verloopt de klus

1. Inspectie. De vakman bekijkt de steen, de voegen en wat er weg moet.
2. Proefvlak. Op een kleine plek test hij de gekozen techniek.
3. Voorbereiding. Stelling plaatsen en ramen, deuren, dorpels en planten afdekken.
4. Stralen. De gevel wordt in banen gestraald, daarna wordt het straalmiddel opgeruimd.
5. Herstel. Uitgesleten of losse voegen worden opnieuw gevoegd.
6. Bescherming. Na het drogen kan je de gevel laten impregneren of kaleien.

Waar let je op in de offerte?

• Techniek. Welke techniek en waarom past die bij jouw gevel?
• Straalmiddel. Is het straalmiddel kwartsvrij? Laat het op de offerte zetten.
• Proefvlak. Is een proefvlak inbegrepen?
• Afdekken en opruimen. Hoe worden ramen en tuin beschermd en wie voert het afval af?
• Stelling. Is de stelling of hoogwerker inbegrepen?
• Na het stralen. Zijn voegwerk en impregneren apart geprijsd?

Combineren met andere werken

Na het stralen zijn de voegen vaak uitgesleten. Laat ze meteen vernieuwen; lees meer over voegwerken. Wil je een nieuwe kleur of een landelijke look, dan is stralen de voorbereiding voor gevel kaleien of gevel schilderen. Zijn er scheuren of vochtproblemen, kijk dan naar gevelrenovatie of laat een gevelspecialist de gevel beoordelen. Meer werken aan je buitenmuren vind je bij gevel.

Vergelijk offertes voor gevel zandstralen

Beschrijf je gevel: het soort steen, wat er weg moet en de hoogte. Je ontvangt gratis tot 4 offertes van gevelspecialisten uit je regio.

Bron: Vergunning gebruik van vrij siliciumdioxide, werk.belgie.be