Architect voor je renovatie

Wanneer heb je een architect nodig bij een renovatie?

Heb je voor je werken een omgevingsvergunning nodig, dan is ook een architect verplicht, behalve bij een wettelijke uitzondering. In Vlaanderen gelden sinds 2026 deze regels:

• Binnenverbouwingen zonder stabiliteitswerken. Sinds 1 maart 2026 vrijgesteld van een vergunning. Een architect is dan niet verplicht.
• Binnenverbouwingen met stabiliteitswerken. Ook vrijgesteld van een vergunning, maar sinds 5 september 2026 alleen als je een architect aanstelt voor het ontwerp en de controle. Denk aan een dragende muur uitbreken.
• Gevels en daken. Vrijgesteld zolang de energieprestatie niet verslechtert en het bouwvolume gelijk blijft. Bij stabiliteitswerken is ook hier een architect nodig.
• Uitbreiding. Een aanbouw of aanbouwveranda is vergunningsplichtig. Voor een aanbouw heb je dus een architect nodig. Een kleine veranda tot 40 m² zonder ingreep in de stabiliteit is vrijgesteld van een architect.
• Woongelegenheden en functie. Splits je een woning op of verander je de functie, dan gelden de vrijstellingen niet. Lees meer over een vergunning voor functiewijziging.

Ook zonder verplichting loont een architect bij een grote renovatie. Hij geeft advies over energie, materialen en technische ingrepen. Hij kan zelfs meedenken vóór je een woning koopt.

Wat doet een architect bij een renovatie?

• Opmeting en analyse. Hij meet de bestaande toestand op en bekijkt de structuur, het vocht en de technieken.
• Ontwerp. Een nieuwe indeling, meer licht, een betere verbinding met de tuin.
• Stabiliteit. Samen met een ingenieur zorgt hij voor de berekening van balken en steunpunten.
• Vergunning. Is een vergunning nodig, dan stelt hij het dossier samen.
• Energie. Hij plant isolatie, ramen, ventilatie en verwarming in de juiste volgorde.
• Werf. Hij helpt aannemers kiezen en volgt de werken op.

Volgorde van de werken

Een renovatie loopt vlotter als je de werken in de juiste volgorde plant:

1. afbraak en asbest verwijderen;
2. structurele werken, zoals muren uitbreken of een aanbouw;
3. dak en gevel, met isolatie;
4. nieuwe ramen en deuren;
5. elektriciteit, sanitair en verwarming;
6. pleisterwerk, vloeren en afwerking.

Ons advies: laat de architect een plan voor de hele woning maken, ook als je in fases renoveert. Dan bouw je stap voor stap naar één doel en hoef je later niets af te breken.

Regels en premies bij renovatie

• Renovatieverplichting. Koop je een woning met EPC-label E of F, dan moet je binnen 6 jaar na de akte renoveren tot minstens label D. Een architect helpt je de werken te kiezen die het label het meest verbeteren.
• EPB. Voor verbouwingen met een vergunning gelden EPB-eisen. Bij een ingrijpende energetische renovatie krijg je na de werken een EPC Bouw.
• Asbest. Wie een woning van vóór 2001 verkoopt, heeft een asbestattest nodig. Komt bij een renovatie ingesloten asbest bloot te liggen, dan moet het weg.
• Btw. Renovatiewerken aan een woning van minstens 10 jaar oud vallen onder 6% btw, als de aannemer levert, plaatst en rechtstreeks aan jou factureert. Op het studiewerk van de architect betaal je 21%.
• Premies. Sinds 1 maart 2026 krijgen alleen inkomenscategorie 3 en 4 nog Mijn VerbouwPremie voor onder meer dak en ramen. Kijk vóór de start welke premies voor jou gelden.

Renoveren in fases of in één keer?

Renoveer je in één keer, dan zijn de werken sneller klaar en sluiten alle onderdelen op elkaar aan. Je moet wel tijdelijk ergens anders wonen of leven op een werf. Renoveer je in fases, dan spreid je de kosten en blijf je in de woning. Het risico is dat je later werk opnieuw moet doen. Isoleer je bijvoorbeeld eerst de gevel en vervang je daarna de ramen, dan moet de aansluiting opnieuw.

Een architect maakt in beide gevallen een totaalplan. Daarin staat welke werken bij elkaar horen en in welke volgorde ze moeten. Zo kies je per fase de werken die het meeste opleveren voor comfort en energie.

Wat bepaalt de kosten?

Er bestaan geen wettelijke barema's voor het ereloon. Je spreekt het vooraf af: een percentage van de bouwkosten, een vast bedrag, een uurvergoeding of een combinatie. De prijs hangt af van:

• de omvang van de renovatie;
• de staat van de woning en de opmeting die nodig is;
• stabiliteitswerken en de studie die daarbij hoort;
• of je een vergunning nodig hebt;
• of de architect ook de werf opvolgt;
• de EPB-verslaggeving.

Waar let je op?

• Kies een architect met ervaring in renovatie. Bestaande gebouwen hebben vaak verrassingen.
• Vraag een schriftelijk contract met het budget, het ereloon en de opdracht.
• Leg vast wat er gebeurt als de werken duurder uitvallen dan geraamd.
• Vraag een attest van de verzekering tienjarige aansprakelijkheid als die verplicht is.
• Bewaar plannen, berekeningen en foto's van de werken. Die heb je later nodig bij een verkoop of een nieuwe verbouwing.

Plan je een volledige totaalrenovatie? Dan helpt een architect je het geheel overzichtelijk te houden. Lees ook meer over een architect in het algemeen.

Vergelijk offertes voor een architect voor renovatie

Beschrijf je woning en je plannen: welke ruimtes, welke werken en je planning. Je ontvangt gratis tot 4 offertes van architecten uit je regio.

Bron: Wetgevend kader omgevingsvergunning, omgeving.vlaanderen.be